
Ehliyetinizin arka yüzüne baktığınızda, sınıfların yanındaki 12 numaralı sütunda 01.01, 01.06 veya 104 gibi kodlar görebilirsiniz. Bu kodlar süs değildir: aracı hangi şartla kullanabileceğinizi gösterir ve trafik denetiminde kontrol edilir. Bu yazıda en sık karşılaşılan ehliyet kodlarını, ne anlama geldiklerini ve bir kodu nasıl kaldırtabileceğinizi anlatıyoruz.
Ehliyet kodları nerede yazar, kim belirler?
Türkiye’de 2016’dan beri verilen kart tipi ehliyetler Avrupa Birliği formatındadır. Arka yüzdeki tabloda her ehliyet sınıfı (B, A2, A vb.) için alındığı tarih, geçerlilik tarihi ve kısıtlama kodları yer alır. Bir kod hangi sınıfın satırında yazıyorsa o sınıf için geçerlidir.
Kodların anlamı Karayolları Trafik Yönetmeliği ekindeki kod tablosunda tanımlıdır. Tablo, kodu kimin belirlediğine göre dört bölüme ayrılır:
- Tabipler: Sağlık raporundaki şartlar (gözlük, işitme cihazı, gündüz sürüşü vb.).
- Trafik kuruluşları: Belge değişimi, römork, motosiklet sınırlamaları gibi idari kodlar.
- Milli Eğitim Bakanlığı: Sürücü kursundaki eğitim ve sınavdan gelen kodlar (otomatik vites, iş makineleri).
- Sağlık komisyonu: Engelli sürücülerin araçlarındaki uyarlamalar.
Göz kodları: 01.01, 01.02 ve 01.06
En sık görülen ehliyet kodları görmenin düzeltilmesiyle ilgilidir. Hepsi “01” ile başlar:
- 01.01 – Gözlük: Aracı yalnızca gözlükle kullanabilirsiniz.
- 01.02 – Kontakt lens: Aracı yalnızca kontakt lensle kullanabilirsiniz.
- 01.06 – Gözlük veya kontakt lens: İkisinden birini takmanız yeterlidir.
- 01.05 – Göz siperi ve 01.07 – Kişiye özel optik aygıt daha seyrek görülür.
Sık yapılan bir hata: Ehliyetinde 01.01 yazan biri lens takarak araç kullanıyor. Kod yalnızca gözlüğü kapsadığı için bu, kurala tam uymaz. Hem gözlük hem lens kullanıyorsanız sağlık raporunuza bunu yazdırıp ehliyetinize 01.06 kodunun işlenmesini istemeniz en doğrusudur.
Kodu olan bir sürücünün gözlüksüz veya lenssiz araç kullanması, ehliyetin şartlarına aykırı araç kullanmak demektir. Trafik denetiminde idari para cezasıyla karşılaşabilirsiniz; olası bir kazada ise kusur değerlendirmesi aleyhinize işleyebilir. Yedek bir gözlüğü araçta tutmak iyi bir alışkanlıktır.
104 ve 78: Yalnızca otomatik vites
İki kod da aynı kısıtlamayı ifade eder, ama farklı yerden gelir:
- 104: Sürücü kursunda otomatik vitesli araçla eğitim alıp sınava girenlerin ehliyetine yazılır. Otomatik vitesle ehliyet alan adayların çoğunda görülen kod budur.
- 78: Sağlık komisyonunun raporuna göre yazılır; sağlık durumu nedeniyle yalnızca otomatik vitesli araç kullanabilecek sürücüler içindir.
Her iki kodda da manuel vitesli araç kullanamazsınız. Bu ehliyetle manuel araç kullanmak, belgenin şartlarına aykırı araç kullanmak sayılır ve cezası vardır; kiralık araç şirketleri de bu kodlu ehliyetle manuel araç vermez. Manuel mi otomatik mi karar veremiyorsanız otomatik mi manuel mi ehliyet yazımıza göz atın.
Sağlık raporundan gelen diğer kodlar
- 02 – İşitme veya iletişim desteği: Aracı işitme cihazıyla kullanma şartı.
- 03 – Protez/ortez: 03.01 kol, 03.02 bacak için.
- 47 – İki tekerlekli araç kullanamaz.
- 61 – Yalnızca gündüz: Gün doğumundan bir saat sonra ile gün batımından bir saat önce arasındaki yolculuklarla sınırlı.
- 64 – Hız kısıtlaması: Aracınızın hızı, Karayolları Trafik Yönetmeliği’ndeki hız sınırlarından 10 km/saat daha az olmalıdır.
- 101 – Monoküler: Tek gözü gören sürücüler.
- 102 – Ticari araç, resmi araç ve ambulans kullanamaz.
- 103 – Sağlık raporu yenileme süresi: Sağlık kontrolünün ne sıklıkla tekrarlanacağını gösterir: 103.01 üç ayda bir, 103.02 altı ayda bir, 103.03 yılda bir, 103.04 üç yılda bir, 103.05 beş yılda bir.
Trafik kuruluşlarının yazdığı kodlar
- 62 – Mesafe sınırı: Yaşadığınız yere göre belirli bir yarıçap içinde veya yalnızca şehir/bölge içinde araç kullanabilirsiniz.
- 63 – Araçta yolcu taşıyamaz.
- 65 – Refakatçiyle: En az sizin sınıfınızda ehliyeti olan biri yanınızdayken araç kullanabilirsiniz.
- 66 – Römorklu araç kullanamaz. 67 – Otoyollarda araç kullanamaz.
- 68 – Alkolsüz: Araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promil üzerinde alkollü araç kullanamaz.
- 69 – Alkol kilidi: Yalnızca alkol kilidi takılı araçlar.
- 70 ve 71 – Belge değişimi ve yedeği: Yabancı ülke ehliyetinden dönüştürülen veya yenilenen belgelerde, eski belgenin numarası ve ülkesiyle birlikte yazılır. Kısıtlama değil, bilgi amaçlıdır.
- 79 – Motosiklet ve BE sınırlamaları: Örneğin 79.01 yalnızca sepetli veya sepetsiz iki tekerlekli, 79.03 yalnızca üç tekerlekli araçlar.
- 80 ve 81 – Yaş sınırı: 24 yaşını doldurmadan A sınıfıyla kullanılabilecek iki tekerlekli araçları (80) veya 21 yaşını doldurmadan 15 kW’ı aşan üç tekerlekli motosikletleri (81) kullanamaz.
- 96 – Birleşik araç: B sınıfı ehliyetle 4.250 kg’a kadar otomobil ve kamyonet cinsi birleşik araçları (araç + römork) kullanabilirsiniz; bunun için ek eğitim veya sınav gerekir.
Engelli sürücülerde araç uyarlama kodları (10–50)
İl sağlık komisyonunun raporuna göre yazılır ve kullanılan aracın da buna uygun olması gerekir. Örneğin 10.02 otomatik vites, 15 uyarlanmış debriyaj, 20 uyarlanmış fren, 25 uyarlanmış gaz pedalı, 35 uyarlanmış kumanda düzeni (direksiyonu bırakmadan kullanılan sinyal, far, korna), 40 uyarlanmış direksiyon, 42 uyarlanmış ayna ve görüş cihazları, 43 sürücü koltuğu düzenlemeleri, 44 motosiklet uyarlamaları, 50 yalnızca belirli plaka/şasi numaralı aracı kullanabilir anlamına gelir.
Ehliyetteki kod nasıl kaldırılır?
Kodun kalkması için, kodun yazılmasına neden olan durumun ortadan kalkması gerekir:
- Göz kodu (01.01, 01.02, 01.06): Lazer ameliyatı gibi nedenlerle artık gözlük veya lense ihtiyacınız yoksa, aile hekiminden veya yetkili bir hastaneden yeni bir sürücü sağlık raporu alın. Raporda gözlük şartı yoksa, Nüfus Müdürlüğü’nden randevu alıp ehliyetinizi yeniletirsiniz; yeni belge kodsuz düzenlenir. Yenileme harcı ve kart bedeli ödenir.
- 104 kodu: Manuel vitesli araç kullanmak istiyorsanız bir sürücü kursunda B sınıfı direksiyon eğitiminin yarısı kadar (7 saat) ders alıp manuel araçla direksiyon sınavına girersiniz. Teorik ders ve e-sınav tekrarlanmaz. Sınavı geçince ehliyetiniz kodsuz olarak yenilenir.
- Tersi durum: Görmeniz zamanla değiştiyse ve artık gözlükle araç kullanmanız gerekiyorsa da ehliyetinizi güncel sağlık raporuyla yeniletmeniz gerekir.
Kendi ehliyetimdeki kodu nasıl kontrol ederim?
En kolay yol, ehliyetinizin arka yüzündeki 12 numaralı sütuna bakmaktır. Kodları ve belge bilgilerinizi e-Devlet‘teki sürücü belgesi sorgulama hizmetinden de görebilirsiniz. Bir kodun sizin için tam olarak ne anlama geldiğinden emin değilseniz Nüfus Müdürlüğü’ne veya bize danışabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
01.01 kodu varken lensle araç kullanabilir miyim?
Kural olarak hayır; 01.01 yalnızca gözlüğü kapsar. Lens de kullanıyorsanız ehliyetinize 01.06 yazdırın.
Gözlükle sınava girdim, ehliyetime kod yazılır mı?
Kodu belirleyen şey sınav değil, sağlık raporudur. Raporunuzda gözlük şartı varsa ehliyetinize göz kodu yazılır.
104 ile 78 arasındaki fark nedir?
İkisi de yalnızca otomatik vitesli araç kullanabileceğinizi gösterir. 104, kursta otomatik araçla eğitim ve sınavdan; 78 ise sağlık komisyonunun raporundan gelir.
Otomatik vites kodlu ehliyetle yurt dışında araç kiralayabilir miyim?
Evet, ama yalnızca otomatik vitesli araç. Rezervasyon yaparken bunu belirtmeniz yeterlidir.
Ehliyet alırken bu kodlar için ayrıca bir şey yapmam gerekir mi?
Hayır. Kursa kayıt sırasında getirdiğiniz sağlık raporu ve sınava girdiğiniz araç tipi, kodları belirler. Kayıt için gereken belgeler ehliyet almak için gerekli belgeler yazımızda.
Sakarya Serdivan’da ehliyet almak veya otomatik vites kodunu kaldırmak için manuel vitesli araçla ek ders almak istiyorsanız B sınıfı ehliyet kursu sayfamıza bakabilir ya da bizi arayabilirsiniz.